Umorzenie postępowania karnego w przypadku pojednania się pokrzywdzonego z oskarżonym

Obowiązuje od 1 lipca 2015 roku.

Dzisiejszy artykuł przedstawia informacje o nowej podstawie umorzenia postępowania karnego.

Zmieniając Kodeks karny z dniem 1 lipca 2015 r., ustawodawca wprowadził do porządku prawnego przepis pozwalający na umorzenie postępowania karnego w wypadku pojednania się pokrzywdzonego z oskarżonym.

Postępowanie dotyczące jakich czynów może zostać umorzone?

Nowa regulacja pozwala na umorzenie postępowania w wypadku pojednania się pokrzywdzonego z podejrzanym / oskarżonym o występek zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności, a także o występek przeciwko mieniu zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności oraz o występek z art. 157 § 1 Kodeksu karnego (naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia inny niż ciężki uszczerbek na zdrowiu z art. 156 § 1 Kodeksu karnego).

Możliwe jest zatem umorzenie postępowania karnego w wypadku pojednania się pokrzywdzonego z podejrzanym / oskarżonym na podstawie art. 59a Kodeksu karnego np. postępowania o udział w bójce lub pobiciu, o bezpośrednie narażenie innej osoby na zarażenie wirusem HIV lub chorobą weneryczną, o nieumyślne paserstwo.

Jakie warunki musi spełnić sprawca, by możliwe było umorzenie postępowania?

Postępowanie może zostać umorzone wobec sprawcy, który:

• nie był uprzednio skazany za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy (z umorzenia postępowania może zatem skorzystać sprawca, wobec którego uprzednio warunkowo umorzono postępowanie karne);
• pojednał się ze pokrzywdzonym (w szczególności w wyniku mediacji) i naprawił szkodę lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie.

Jeżeli czyn został popełniony na szkodę więcej niż jednego pokrzywdzonego, umorzenie jest możliwe tylko wtedy, gdy sprawca pojednał się ze wszystkimi pokrzywdzonymi i naprawił szkodę lub zadośćuczynił za krzywdę w stosunku do wszystkich pokrzywdzonych.

Nie jest możliwe umorzenie postępowania, jeżeli nikt nie został pokrzywdzony czynem sprawcy albo jeśli nie jest możliwe ustalenie pokrzywdzonego lub wszystkich pokrzywdzonych osób.

Kto i kiedy może złożyć wniosek o umorzenie postępowania?

Wniosek o umorzenie postępowania karnego w wypadku pojednania się pokrzywdzonego z podejrzanym / oskarżonym może złożyć pokrzywdzony do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego w pierwszej instancji. Wniosek może być więc złożony także w postępowaniu przygotowawczym.

W wypadku wielości pokrzywdzonych wniosek o umorzenie postępowania musi być złożony przez każdego z nich.

Postępowanie może zostać umorzone w wypadku pojednania się pokrzywdzonego z podejrzanym / oskarżonym zarówno przez prokuratora, jak i przez sąd.

Postępowanie nie może zostać umorzone, jeśli zachodzi szczególna okoliczność, uzasadniająca wniosek, że umorzenie postępowania byłoby sprzeczne z realizacją celów kary.

Przyjmuje się, że umorzenie postępowania na podstawie art. 59a Kodeksu karnego nie obala domniemania niewinności (inaczej niż warunkowe umorzenie postępowania).

Jeśli wniosek o umorzenie postępowania w wypadku pojednania się pokrzywdzonego z podejrzanym / oskarżonym został złożony po wniesieniu aktu oskarżenia, prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie w celu rozpoznania wniosku.