Zachowek – przedawnienie roszczenia

Ustawodawca nakłada na uprawnionego do zachowku obowiązek podjęcia, po chwili śmierci spadkobiercy, aktywności we własnym zakresie w celu określania roszczenia do zachowku oraz osoby zobowiązanej do jego pokrycia.

Dlatego warto wiedzieć o podstawowych kwestiach związanych z zachowkiem. Takim zagadnieniem jest niewątpliwie wiedza na temat terminu przedawnienia roszczenia o zachowek i tego, jak się go liczy.

Co stanowi przepis odnośnie przedawnienia roszczenia o zachowek?

Zgodnie z art.  1007 Kodeksu cywilnego roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

Przepis wiąże początek biegu terminu przedawnienia roszczeń uprawnionego z tytułu zachowku ze zdarzeniem prawnym obiektywnym w postaci ogłoszenia testamentu.

Okoliczności subiektywne nie mają żadnego znaczenia dla rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń uprawnionego z tytułu zachowku. Czyli w sprawie o zachowek nie ma znaczenia, że osoba była przekonana, że termin ten liczy się np. od momentu dowiedzenia się o swoim uprawnieniu do zachowku.

Natomiast roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Przedawnienie roszczeń do zachowku gdy jest kilka testamentów?

W razie kilku testamentów termin, związany z roszczeniami o zachowek biegnie od ogłoszenia testamentu, z którym uprawniony do zachowku wiąże swoje roszczenie wobec danej osoby.

Przedawnienie roszczeń  o zachowek w przypadku dziedziczenia ustawowego?

Fakt, że Kodeks cywilny nie określa terminu przedawnienia roszczeń o zachowek w sytuacji dziedziczenia ustawowego, nie uzasadnia sięgania do stosowania przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego o przedawnieniu roszczeń. Zaistniałą w tym zakresie lukę prawną należy wypełnić stosowaniem w drodze analogii art. 1007 § 2 Kodeksu cywilnego.

W takim wypadku bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z chwilą otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy), skoro w tym momencie roszczenie o zachowek staje się wymagalne.

Ten sam mechanizm znajduje zastosowanie w wypadku roszczenia skierowanego przeciwko obdarowanemu przez spadkodawcę, o uzupełnienie zachowku z tytułu otrzymanej darowizny.

Przedawnienie a wymagalność roszczenia o zachowek?

Z art. 1007 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego wynika wyłącznie kiedy powstaje roszczenie o zachowek, tj. z chwilą ogłoszenia testamentu lub z chwilą otwarcia spadku, jeżeli zobowiązanym do zapłaty jest obdarowany.

Przepis ten nie wskazuje natomiast kiedy roszczenie o zachowek staje się wymagalne. W takiej sytuacji należy stosować art. 455 Kodeksu cywilnego, z którego wynika, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Dlatego niezbędne jest wystosowanie odpowiedniego wezwania do zapłaty.

Co może przerwać bieg terminu przedawnienia roszczenia o zachowek?

Złożenie przez uprawnionego do zachowku wniosku o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy przerywa bieg terminu przedawnienia jego roszczenia o zachowek należny od spadkobiercy ustawowego.

Zgłoszenie w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku przez uprawnionego do zachowku zarzutu nieważności testamentu przerywa bieg przedawnienia jego roszczenia o zachowek.

Co do jakiej kwoty następuje przerwanie biegu przedawnienia na skutek wniesienia pozwu o zachowek?