Klauzula waloryzacyjna o wskaźnik inflacji – wzór

Czym jest klauzula waloryzacyjna?

Klauzula waloryzacyjna – najczęściej klauzula waloryzacyjna o wskaźnik inflacji – to postanowienie umowne, które gwarantuje usługodawcy, wynajmującemu, przedsiębiorcy czy pracownikowi, że wysokość otrzymanego wynagrodzenia będzie uzależniona od mierników pozaumownych, na przykład wskaźnika inflacji.

Stosowanie takiej klauzuli pozwala upewnić się, że ustalone wynagrodzenie w chwili zapłaty będzie odpowiadało jego wartości z momentu zawierania umowy. Oznacza to, że za sprawą klauzuli waloryzacyjnej wynagrodzenie to wzrośnie automatycznie, dostosowując się do sytuacji gospodarczej.

Podstawą prawną stosowania klauzul waloryzacyjnych w umowach jest art. 358 [1] §2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Strony mogą zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości.

W praktyce tym miernikiem najczęściej jest: kurs obcej waluty, średnie wynagrodzenie w danym roku lub inflacja.

Co ważne, brak takiej klauzuli w umowie sprawia, że nie można podnieść wynagrodzenia o wybrany miernik. Zapisy tego typu mogą pojawić się natomiast w takich umowach jak:

• umowa o pracę,
• umowa o dzieło,
• umowa o roboty budowlane,
• umowa o świadczenie usług,
• umowa najmu, i tak dalej.

Wskazane jest zatem, aby klauzule waloryzacyjne ujmować w umowach długoterminowych lub podpisywanych z wyprzedzeniem.

Jak powinna wyglądać klauzula waloryzacyjna?

Sama obecność klauzuli waloryzacyjnej nie oznacza, że waloryzacja o wskaźnik inflacji będzie zgodna z prawem. Taki zapis w umowie musi spełniać bowiem pewne kryteria. Konieczne jest ujęcie w nim kilku wymaganych elementów, bez których waloryzacja okaże się niemożliwa.

Zapis o inflacji w umowie najmu czy umowie o pracę powinien zawierać:

• oznaczenie miernika, od którego uzależniona będzie waloryzacja świadczenia pieniężnego, np. wskaźnik inflacji;
• oznaczenie miejsca oraz sposobu publikacji tego miernika;
• określenie sposobu dokonywania waloryzacji;
• wskazanie kiedy będzie dokonywana waloryzacja wynagrodzenia;
• wskazanie okresu, jaki będzie obejmować waloryzacja.

Klauzula waloryzacyjna w umowie najmu może zostać dodana do umowy pierwotnej za pomocą aneksu. Oznacza to, że jeśli oryginalna umowa nie zawiera takiego zapisu, to strony mogą przygotować aneks, który taki zapis wprowadzi. Oczywiście, aneksowanie odbywa się na piśmie, a dokładniej w takiej samej formie, w jakiej zawarta została umowa, chyba że jej treść stanowi inaczej.

Dokument można przygotować tylko za zgodą obu stron, co oznacza, że aneks wymaga podpisania przez wynajmującego i najemcę. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku innych umów, na przykład umowy o dzieło czy umowy zlecenia.

Jak wygląda podwyższenie czynszu najmu o wskaźnik inflacji?

Podwyższenie czynszu o wskaźnik inflacji, czyli jego waloryzacja o wskaźnik inflacji, może zostać dokonana – ale tylko raz w roku – nawet wtedy, kiedy umowa najmu nie zawiera klauzuli waloryzacyjnej.

Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów:

Jeżeli właściciel nie uzyskuje przychodów z czynszu albo innych opłat za używanie lokalu na poziomie zapewniającym pokrycie kosztów utrzymania lokalu, jak również zapewniającym zwrot kapitału i zysk, z zastrzeżeniem ust. 4c i 4d, podwyżkę pozwalającą na osiągnięcie tego poziomu uważa się za uzasadnioną, o ile mieści się w granicach określonych w ust. 4b.

Dotyczy to jednak wyłącznie umów najmu zwykłego, w stosunku do których przepisy wspomnianej ustawy są stosowane. W odniesieniu do umowy najmu okazjonalnego i umowy najmu instytucjonalnego zasada ta nie jest stosowana, zatem waloryzacji można dokonać jedynie na podstawie klauzuli waloryzacyjnej ujętej w umowie.

Jeśli waloryzacji dokonuje się w oparciu o roczny wskaźnik inflacji, ogłaszany przez Prezesa GUS, to należy przemnożyć czynsz najmu przez ten wskaźnik i poinformować o tym najemcę.

Taki obowiązek również wynika z przepisów, które mówią o konieczności poinformowania najemcy o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości czynszu najmu najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego, z zachowaniem terminów wypowiedzenia. Termin wypowiedzenia wynosi natomiast 3 miesiące, choć może być też umownie przedłużony.

Wszystkie te zasady dotyczą jednak podwyżki dokonywanej raz w roku. Jeśli wynajmujący chce dokonywać takich podwyżek częściej, musi zawrzeć w umowie klauzulę waloryzacyjną. Co ważne, waloryzacja czynszu o wskaźnik inflacji może wiązać się nie tylko z koniecznością poinformowania najemcy o podwyższeniu czynszu, ale również z obowiązkiem uzasadnienia takiej podwyżki.

Zgodnie z przepisami:

Podwyżka w wyniku której wysokość czynszu albo innych opłat za używanie lokalu w skali roku przekroczy albo następuje z poziomu wyższego niż 3% wartości odtworzeniowej lokalu może nastąpić w uzasadnionych przypadkach, o których mowa w ust. 4a albo w ust. 4e. Na pisemne żądanie lokatora właściciel, w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego żądania, pod rygorem nieważności podwyżki, przedstawi na piśmie przyczynę podwyżki i jej kalkulację.

Zasadniczo, zwykła podwyżka czynszu lub innych opłat za używanie lokalu nieprzekraczająca w danym roku kalendarzowym wskaźnika inflacji nie wymaga uzasadnienia. Jeśli jednak wynajmujący żąda podwyżki wyższej, musi uzasadnić swoją decyzję na żądanie najemcy.

Warto wspomnieć również, że jeśli podwyższenie czynszu najmu o wskaźnik inflacji odbywa się na podstawie klauzuli waloryzacyjnej, to pismo mówiące o podwyżce czynszu najmu pełni jedynie rolę informacyjną – nie jest obowiązkowe, gdyż podwyżki te naliczane są właściwie automatycznie.