Wniosek o przymusowe leczenie psychiatryczne – wzór

Kiedy możliwe jest przymusowe leczenie psychiatryczne?

Przyjęcie chorego do placówki psychiatrycznej odbywa się na podstawie skierowania. Osoba chora może udać się do szpitala z własnej inicjatywy lub z inicjatywy bliskich, jeśli wyraża na to zgodę. 

Prawo przewiduje jednak przypadki, kiedy uzasadnione jest również przymusowe leczenie w szpitalu psychiatrycznym. Mowa tu o następujących okolicznościach:

• nieprzyjęcie chorego do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie jego stanu zdrowia psychicznego,
• chory jest niezdolny do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych oraz uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym przyniesie poprawę jego stanu zdrowia.

Wniosek o przymusowe leczenie psychiatryczne może złożyć tylko najbliższa rodzina osoby chorej. Są to małżonek i krewni w linii prostej, czyli dzieci, wnuki, dziadkowie. Uprawnionymi do złożenia wniosku będą również:

• rodzeństwo chorego,
• przedstawiciel ustawowy chorego,
• osoby sprawujące faktyczną opiekę nad chorym.

Jak doprowadzić do przymusowego leczenia psychiatrycznego?

Aby doprowadzić do przymusowego leczenia psychiatrycznego osoby bliskiej, należy złożyć w tym celu odpowiedni wniosek do sądu rejonowego (sąd opiekuńczy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która ma być poddana leczeniu).

Wniosek ten jest wolny od opłat. Można przygotować go w oparciu o nasz gotowy do wypełnienia wzór wniosku o przymusowe leczenie psychiatryczne – dzięki temu pismo będzie wolne od braków formalnych. 

Jak napisać wniosek o przymusowe leczenie psychiatryczne? W treści pisma wnioskodawca powinien powołać się na art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w brzmieniu:

1. Do szpitala psychiatrycznego może być również przyjęta, bez zgody wymaganej w art. 22 przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego, osoba chora psychicznie:

1) której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia psychicznego,bądź

2) która jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym przyniesie poprawę jej stanu zdrowia.

O potrzebie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby, o której mowa w ust. 1, bez jej zgody, orzeka sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania tej osoby – na wniosek jej małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa, jej przedstawiciela ustawowego lub osoby sprawującej nad nią faktyczną opiekę.

W stosunku do osoby objętej oparciem społecznym, o którym mowa w art. 8 oparcie społeczne , wniosek może zgłosić również organ do spraw pomocy społecznej.

Wniosek o przymusowe leczenie musi zawierać także:

• datę i miejsce sporządzenia,
• oznaczenie sądu,
• dane wnioskodawcy,
• dane uczestnika (osoby chorej),
• odpowiedni tytuł,
• uzasadnienie,
• podpis wnioskodawcy.

Co ważne, do wniosku należy dołączyć orzeczenie lekarza psychiatry uzasadniające konieczność leczenia w szpitalu psychiatrycznym. Orzeczenie to wydaje się na żądanie wnioskodawcy. Jego ważność wynosi 14 dni, co oznacza, że orzeczenie nie powinno zostać wydane wcześniej niż 14 dni przed złożeniem wniosku do sądu.

W przypadku, kiedy chory nie chce poddać się badaniu, zatem nie jest możliwe dołączenie do wniosku orzeczenia lekarza psychiatry, sąd sprawdza, czy dołączone dowody i posiadane informacje przemawiają za tym, aby zarządzić badanie psychiatryczne osoby objętej wnioskiem.

Jak długo sąd rozpatruje wniosek o przymusowe leczenie psychiatryczne? Przeciętnie sprawa tego typu trwa kilka miesięcy. Wniosek może zostać uwzględniony wcześniej, jeśli zachowanie osoby chorej psychicznie wyraźnie wskazuje na to, że z powodu choroby zagraża ona bezpośrednio własnemu życiu lub życiu i zdrowiu innych osób.

Czas przymusowego pobytu w szpitalu

Jeśli sąd zdecyduje o umieszczeniu osoby chorej psychicznie w szpitalu wbrew jej woli, w swoim orzeczeniu wskaże także czas leczenia, czyli termin pobytu. Może określić zarówno konkretny termin wypisu, jak i zalecić pobyt bezterminowy.

Jeśli jednak zaistnieją okoliczności uzasadniające przedterminowy wypis ze szpitala, możliwe będzie jego opuszczenie przez chorego. Taki wypis odbywa się na podobnych zasadach, co umieszczenie chorego na leczeniu bez jego zgody.

Wniosek w tej sprawie może złożyć małżonek, przedstawiciel ustawowy, rodzeństwo, krewni w linii prostej, a także osoba sprawująca nad chorym opiekę faktyczną. Nie da się jednak wypisać chorego ze szpitala przed upływem 30 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przyjęciu go do szpitala. 

Wniosek o wypis składa się bezpośrednio do placówki leczniczej. Jeśli ta odmówi wypisania chorego, te same osoby będą uprawnione do złożenia podobnego wniosku do sądu opiekuńczego (odpowiedniego ze względu na lokalizację szpitala). Czas na złożenie wniosku to 7 dni, licząc od dnia otrzymania odmowy w sprawie wypisania chorego. 

Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego w trybie nagłym

Osoba chora psychicznie może zostać przyjęta do szpitala wbrew swojej woli w trybie nagłym. W takiej sytuacji kierownik szpitala zawiadamia o sprawie sąd, który wszczyna postępowanie. W ciągu 48 godzin sędzia powinien pojawić się w szpitalu celem wysłuchania osoby przyjętej na leczenie.

Jeśli stwierdzi, że jej pobyt w szpitalu jest bezzasadny, zarządzi natychmiastowe wypisanie. W przeciwnym razie wszczęta zostanie rozprawa w sprawie przyjęcia do szpitala – w ciągu 14 dni.  

Taka rozprawa może mieć miejsce nawet w szpitalu, ponieważ pacjent jest z mocy prawa uczestnikiem takiego postępowania, a jeśli nie może opuścić szpitala celem udania się do sądu, to rozprawa powinna zostać przeprowadzona w placówce leczniczej.

Podstawa prawna

Art. 21. zdr. psych. – Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego.

Osoba, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu również bez jej zgody, a osoba małoletnia lub ubezwłasnowolniona całkowicie – także bez zgody jej przedstawiciela ustawowego. W tym przypadku art. 18 stosowanie przymusu bezpośredniego wobec osób z zaburzeniami psychicznymi, ma zastosowanie.