Zrzeczenie się dziedziczenia przez spadkobiercę ustawowego jest dopuszczalne na podstawie umowy z przyszłym spadkodawcą, z tym że umowa taka w każdym wypadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się (dzieci, wnuki), chyba że umówiono się inaczej.

Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Jakie są różnice pomiędzy zrzeczeniem się dziedziczenia a odrzuceniem spadku?

Zrzeczenie się dziedziczenia dochodzi do skutku w drodze umowy, wymaga więc złożenia dwóch zgodnych oświadczeń woli jeszcze za życia spadkodawcy, natomiast odrzucenie spadku jest jednostronnym oświadczeniem woli spadkobiercy powołanego do dziedziczenia po zmarłym złożone już po śmierci spadkodawcy.

Zrzec się dziedziczenia można tylko za życia spadkodawcy, odrzucić spadek zaś można dopiero po jego śmierci i uzyskaniu tytułu dziedziczenia po nim.

Skutki prawne zrzeczenia się dziedziczenia obejmują zrzekającego się i jego zstępnych, w przypadku odrzucenia spadku w miejsce odrzucającego wstępują jego zstępni.

Zrzeczenie się dziedziczenia nie może być zaskarżone przez wierzycieli zrzeka­jącego się na podstawie 1024 kc. Przepis ten natomiast stanowi podstawę prawną do zaskarżenia odrzucenia spadku przez wierzycieli spadkobiercy i stanowi, że jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.

Czy można odwołać zrzeczenie się dziedziczenia?

Zasadniczo zrzeczenie się dziedziczenia jest trwałe i obejmuje także dzieci, wnuki i prawnuki rezygnującego ze spadku. Może być uchylone tylko przez następną umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a przyszłym spadkodawcą. Wchodzi jednak w rachubę uchylenie się od skutków takiej umowy ze względu na tzw. wady oświadczenia woli – brak świadomości albo swobody, błąd co do skutków umowy, podstęp, groźbę (art. 82 – 88 Kodeksu cywilnego).

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia z dnia 12 października 2005 r. w sprawie o sygn. III CK 48/05 wskazał, że możliwość skorzystania z uprawnienia do uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia zależy wyłącznie od decyzji składającego to oświadczenie, druga strona nie może przeszkodzić powstaniu skutków uchylenia, ani też zapobiec unieważnieniu czynności prawnej. Jeżeli jednak druga strona trwa przy stanowisku, że uchylenie się jest bezpodstawne, wówczas możliwe jest rozstrzygnięcie przez sąd, czy było ono uzasadnione. Rozstrzygnięcie sądu ma charakter deklaratywny i może nastąpić zarówno w oddzielnym postępowaniu (w sprawie o stwierdzenie nieważności czynności prawnej w wyniku uchylenia się od skutków oświadczenia woli) jak i w każdym postępowaniu, w którym skuteczność oświadczenia woli ma znaczenie dla rozstrzygnięcia o zgłoszonym w nim żądaniu. Przedmiotem oceny sądu jest zasadność i podstawy uchylenia się od skutków oświadczenia woli. W razie sporu sąd bada, czy spełnione zostały przesłanki błędu prawnie doniosłego i czy uchylenie się od skutków oświadczenia woli nastąpiło w sposób prawem przewidziany.

Ustawowy spadkobierca może zawrzeć umowę ze swoim przyszłym spadkodawcą o zrzeczeniu się dziedziczenia. Ustalenie konsekwencji oświadczenia o uchyleniu się od skutków takiej umowy, jako złożonej np. pod wpływem błędu lub podstępu, należy do sądu przed którym toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku.

Zrzeczenie się zachowku

Dopuszczalne jest zawarcie umowy zrzeczenia się prawa do zachowku.

Skutki niezachowania formy aktu notarialnego do zrzeczenia się dziedziczenia

Niezachowanie formy szczególnej aktu notarialnego powoduje nieważność czynności prawnej (art. 73 § 2 k.c.). Jednostronne oświadczenie spadkobiercy o zrzeczeniu się dziedziczenia nie ma więc znaczenia prawnego.

Czy można zrzec się poszczególnych przedmiotów

Należy uznać za dopuszczalne ograniczenie zrzeczenia się dziedziczenia do ułamkowej części spadku, mającemu przypaść zrzekającemu na podstawie dziedziczenia ustawowego. Nie jest jednakże dopuszczalne ograniczenie zrzeczenia się dziedziczenia do poszczególnych przedmiotów.

Czy można zrzec się dziedziczenia na korzyść innej osoby?

Przepisy dotyczące spadkobrania nie przewidują możliwości „zrzeczenia się spadku” czy udziału w nim na korzyść innej osoby, w tym także na korzyść innego spadkobiercy. Spadkobierca ustawowy może zrzec się dziedziczenia tylko w drodze umowy notarialnej zawartej z przyszłym spadkodawcą.

Gdy testament

Spadkobierca ustawowy, który zrzekł się przez umowę z przyszłym spadkodawcą dziedziczenia po nim, może dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie sporządzonego przez niego testamentu.


Stworzyliśmy www.prawna.eu, aby pomagać naszym odbiorcom. Mimo, że jako adwokaci prezentujemy praktyczne rozwiązania, to nie są one jednakowo skuteczne dla wszystkich. Nie powinno się z nich bezwarunkowo korzystać. Wskazówki, które udostępniamy powinny być szczegółowo analizowane, porównywane z własnym przypadkiem, ewentualnie konfrontowane z innymi i dopiero, gdy będą one przedstawiały się jako odpowiednie w danym przypadku, wprowadzane w życie.

Pamiętaj, że przeszukiwanie Internetu nie zastąpi bezpośredniej rozmowy z adwokatem i uzyskania wsparcia prawnego odnoszącego się bezpośrednio do Twojej sytuacji, tak samo jak szperanie w Internecie nie zastąpi wizyty u lekarza. Jeżeli masz problem prawny – idź do adwokata.


Adwokat Adam Bernau

tel: 500-506-506

e-mail: adam@prawna.eu

Adwokat Tomasz Mikołajczuk

tel: 505-501-543

e-mail: tomasz@prawna.eu


 

Adres siedziby Kancelarii Adwokackiej w Lublinie

ul. Radziszewskiego 8, lok. 214 (budynek kina Bajka, obok KULu i UMCS)

20-039 Lublin


 

Adwokat Adam Bernau

tel: 500-506-506

e-mail: adam@prawna.eu

Adwokat Tomasz Mikołajczuk

tel: 505-501-543

e-mail: tomasz@prawna.eu


Adres siedziby Kancelarii Adwokackiej w Lublinie

ul. Radziszewskiego 8, lok. 214 (budynek kina Bajka, obok KULu i UMCS)

20-039 Lublin