Gdy ktoś uległ wypadkowi, lub gdy czyjś członek rodziny uległ wypadkowi, to przychodząc do adwokata często osoby takie pytają jak dochodzić swoich roszczeń, czy odszkodowania, czy zadośćuczynienia, czy przed sądem cywilnym, czy w postępowaniu karnym, czy od ubezpieczyciela? Rzeczywiście, paleta możliwości jest dość duża, dlatego warto wiedzieć jaką ścieżkę w konkretnej sytuacji wybrać? Z czym wiąże się każdy tryb postępowania?

Według kodeksu cywilnego odpowiedzialność cywilną za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną ruchem pojazdu mechanicznego ponosi jego posiadacz – art. 436 kodeksu cywilnego.

Z uwagi na zawarcie przez posiadacza samochodu obowiązkowej umowy odpowiedzialności cywilnej z ubezpieczycielem wypłatą odszkodowania powinien zająć się zakład ubezpieczeń – to tzw. odpowiedzialność gwarancyjna (gdy sprawca wypadku jest odpowiedzialny za szkodę).

Roszczenia związane z obrażeniami ciała (i również takie, które dotyczą szkód w pojeździe) należy zgłosić do ubezpieczyciela (tego, u którego sprawca miał wykupioną polisę OC), w formie pisemnej, opisując stan faktyczny i wskazując okoliczności, z których wynika wina sprawcy – najlepiej jeżeli jest to po prostu skazujący wyrok sądu karnego za wykroczenie lub przestępstwo karne.

W wniosku do zakładu ubezpieczeń należy również określić dochodzoną kwotę, oczywiście dobrze uzasadniając jej wysokość – zarówno w zakresie odszkodowania za poniesioną szkodę jak również zadośćuczynienia za doznana krzywdę.

Co do zasady, w ciągu 30 dni od chwili złożenia zawiadomienia ubezpieczyciel powinien podjąć decyzję o wypłacie odszkodowania (ew. 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia). Jeżeli ustalenie odpowiedzialności, ustaleni winy, wysokości odszkodowania zależy od wyniku toczącego się postępowania termin ten ulega wydłużeniu.

Jeżeli nie jesteśmy usatysfakcjonowani wypłaconą kwotą odszkodowania czy zadośćuczynienia – wytaczamy powództwo cywilne przeciwko ubezpieczycielowi i dochodzimy przed sądem roszczeń, które nie zostały uwzględnione.

Adwokat zwraca uwagę, że termin przedawnienia wynosi 3 lata od momentu dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie więcej niż 10 lat od dnia zdarzenia, które ją wywołało.

Prawnik wskazuje również, że jeżeli mamy już wyrok skazujący i dochodzimy odszkodowania na drodze procesu cywilnego wtedy sprawa dotyczy praktycznie jedynie wysokości odszkodowania lub zadośćuczynienia. Nie musimy już udowadniać winy i dzięki temu postępowanie sądowe trwa znacznie krócej.

Adwokaci podkreślają, że poza odszkodowaniem możemy wystąpić z żądaniem, aby sąd przyznał odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznane cierpienia i krzywdę.

Z kolei, w postępowaniu karnym, w razie skazania za przestępstwo, sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W postępowaniu karnym nie ma możliwości zasądzenia renty z tytułu wypadku.

Jeżeli natomiast orzeczenie obowiązku naprawienia szkody jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich.

Orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie albo nawiązki nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego.

Uwaga: Od 1 lipca 2016 roku nie ma już możliwości składania powództw adhezyjnych, czyli pozwów cywilnych składanych w postępowaniu karnym, celem dochodzenia roszczeń majątkowych w toku procesu karnego, wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Uchylono przepisy dotyczące pozwów cywilnych (adhezyjnych) składanych w postępowaniu karnym.

Obecnie, aby dochodzić roszczeń cywilnych w postępowaniu karnym składamy wniosek o odszkodowanie / zadośćuczynienie. Zmienił się bowiem charakter prawny tych środków poprzez ułatwienie uzyskania przez pokrzywdzonego pełnej rekompensaty roszczeń cywilnych, które powstały na skutek popełnionego przestępstwa.

Dotychczas zasądzanie w procesie karnym odszkodowanie i / lub zadośćuczynienie miało tzw. charakter mieszany, tj. karny-represyjny i kompensacyjny (wyrównanie szkody, krzywdy). Obecnie główny nacisk kładziony jest na wyrównanie szkody, zrekompensowanie krzywdy powstałych na skutek przestępstwa.


Jeśli wskazane powyżej zagadnienie i problemy z nim związane dotyczą Ciebie lub osoby Ci bliskiej – pamiętaj że nie wystarczy samo przeczytanie. Trzeba wdrożyć – życzymy Ci w tym powodzenia. A jeśli uznasz, że chcesz dowiedzieć się więcej lub uzyskać wsparcie dopasowane specjalnie do Twojej sytuacji zapraszamy na indywidualne spotkanie:

Adwokat Adam Bernau tel. 500-506-506,

Adwokat Tomasz Mikołajczuk tel. 505-501-543.

Kancelaria Adwokacka z siedzibą w Lublinie, ul. Radziszewskiego 8, lok. 214 (budynek kina Bajka, obok KULu i UMCS), 20-039 Lublin