Kancelaria Adwokacka z siedzibą w Lublinie, tel. 500-506-506 (Adam Bernau, adwokat), 505-501-543 (Tomasz Mikołajczuk, adwokat) kancelaria@prawna.eu

Co i od kiedy się zmieniło w sprzedaży konsumenckiej?

25 grudnia 2014 r.  weszła w życie Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, która dokonała istotnych zmian w tzw. sprzedaży konsumenckiej. Poza pojawieniem się nowego akt prawnego – samej ustawy o prawach konsument, oraz uchylenia wcześniejszych ustaw – ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, nowa ustawa wprowadziła szereg przepisów na nowo do Kodeksu Cywilnego, jako to miało miejsce przed 2002 rokiem. W ten sposób ustawodawca ponownie wymieszał przepisy dotyczące sprzedaży, które mają zastosowanie w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami, w relacjach pomiędzy przedsiębiorcą a osobą fizyczną, która nie dokonuje zakupu związanego z działalnością gospodarczą (sprzedaż konsumencka), oraz w tym samym miejscu umieszczone są przepisy dotyczące sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi, gdy po jednej i drugiej stronie umowy jest przysłowiowy Kowalski. Z tym, które przepisy o sprzedaży należy stosować i w jakim zakresie mają problemy sami prawnicy, zwłaszcza, że uchylona, a poprzednio obowiązująca ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej ma nadal zastosowanie w odniesieniu do zakupów dokonanych do 24 grudnia 2014 r. To wymieszanie przepisów ma istotne znaczenie dla praktyki stosowania prawa.

Kiedy odpowiada sprzedawca?

Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia).

Nie ma już obecnie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu „niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową” – które to pojęcie przez ponad dziesięć lat funkcjonowania weszło już do słownika kupujących i sprzedawców, tak obecnie ponownie można o nim zapomnieć, a pamiętać o obowiązującej obecnie – na nowo – odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Rękojmia jest niezależna od tego, czy dotyczy sprzedaży konsumenckiej, czy sprzedaży pomiędzy przedsiębiorcami, czy sprzedaży pomiędzy Kowalskimi, gdzie jeden drugiemu sprzedaje np. samochód.

Na czym polega wada fizyczna?

Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:

1) nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;

2) nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;

3) nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;

4) została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

Rzecz sprzedana ma wadę fizyczną także w razie nieprawidłowego jej zamontowania i uruchomienia, jeżeli czynności te zostały wykonane przez sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność, albo przez kupującego, który postąpił według instrukcji otrzymanej od sprzedawcy.

Istotne ułatwienie dla konsumenta i wydłużenie terminu?

Jeżeli kupującym jest konsument, a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.

Sprzedawca jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili.

Jakie uprawnienia ma konsument, jak składać „reklamację” korzystając z rękojmi?

Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady. Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego. Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli doprowadzenie do zgodności z umową rzeczy wadliwej w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo w porównaniu z drugim możliwym sposobem doprowadzenia do zgodności z umową wymagałoby nadmiernych kosztów.

Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

Jeżeli kupującym jest konsument, może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad (nowej) albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.

Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.

Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.

Szczegółowe omówienie poszczególnych uprawnień konsumenta w przypadku sprzedaży konsumenckiej

Uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi:
  1. obniżenie ceny,
  2. żądanie wymiany rzeczy wadliwej na wolną od wad,
  3. żądanie usunięcia wady,
  4. odstąpienie od umowy.

Obecnie kupujący-konsument ma większą swobodę w zakresie wyboru uprawnień, z których może skorzystać na wypadek wady rzeczy.

Uprawnienia z tytułu rękojmi przysługują kupującemu niezależnie od tego, czy wada jest istotna, czy też nieistotna. Czy wada rzeczy sprzedanej jest istotna czy nie ma jedynie wpływ na możliwość lub brak uprawnienia do odstąpienia od umowy.

Kiedy i jak można odstąpić od umowy sprzedaży konsumenckiej?

Najmocniejsze i najdalej idące jest uprawnienie do odstąpienia od umowy. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy nie wymaga od kupującego zachowania formy szczególnej, powinno jednak zostać złożone sprzedawcy, w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią i aby wyraźnie stwierdzało, o co kupującemu chodzi.

Często kupujący jedynie informują sprzedawcę o ujawnionej wadzie, jednak adwokat podkreśla, że taka informacja z punktu widzenia prawa nie ma żadnego znaczenia dla sprzedawcy i może śmiało ją zignorować. Dlatego tak ważne jest wyraźne wyrażenie swojej woli, czego się chce, jakie ma się żądanie.

W praktyce podkreśla się, że samo żądanie zwrotu wpłaconej za towar kwoty, czy też złożenie od razu pozwu do sądu nie jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Aby żądać zwrotu ceny należy skutecznie złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Co równie ważne takie oświadczenie musi wskazywać powód odstąpienia od umowy, co takiego stało się z rzeczą, że kupujący chce rozwiązania umowy. Ta przyczyna będzie bowiem później badana w ewentualnym procesie sądowym. Jest to również o tyle ważne, że nie można od tak odstąpić od umowy, bowiem kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada rzeczy jest nieistotna. A więc po pierwsze wada musi być istotna.

Sąd Najwyższy wypowiadał się już w zakresie istotności wady i podpowiedział, że to, czy mamy do czynienia z wadą istotna czy nie należy przede wszystkim eksponować odpowiednie oczekiwania nabywcy-kupującego rzeczy związane z jej funkcjonowaniem. Nabywca rzeczy może oczekiwać nie tylko ogólnej sprawności technicznej, ale także sprawnego normalnego i niezakłóconego funkcjonowania wszystkich jego zespołów i elementów, pozwalających na właściwą i normalną eksploatację zgodnie z przeznaczeniem rzeczy i parametrami techniczno-eksploatacyjnymi.

Kiedy można żądać obniżenia ceny?

Obecnie kupujący ma prawo złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny. Poprzednio miał jedynie prawo żądania obniżenia ceny. Ta różnica w praktyce jest istotna. Obecnie kupujący poprzez jedynie swoje oświadczenie, jednostronnie powoduje obniżenie ceny dotkniętej wadą. Jednocześnie w odpowiedzi na takie żądanie sprzedawca może chcieć wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub ją naprawić.

Warto cały czas pamiętać, że milczenie sprzedawcy przez 14 dni spowoduje z automatu akceptację ceny zaproponowanej przez kupującego konsumenta.

Ostatecznie o tym, o ile cena zostanie skutecznie obniżona zadecyduje sąd w sprawie bądź to wytoczonej przez kupującego, jeśli będzie żądał zwrotu części zapłaconej kwoty, lub przez sprzedawcę, jeśli konsument nie chce dopłacić różnicy. Jak stanowi przepis obniżenie ceny powinno się dokonać w takim zakresie, aby obniżona cena pozostawała w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.

Co może sprzedawca?

Jeszcze raz adwokat podkreśla, że sprzedawca nie jest bezbronny i w odpowiedzi na oświadczenie obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy sprzedawca może niezwłocznie w sposób niepociągający za sobą nadmiernej uciążliwości dla kupującego wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub naprawić rzecz. Sprzedawca musi faktycznie te czynności wykonać, a nie tylko deklarować. Należy np. niezwłocznie rzecz naprawić, aby stała się sprawna. Wymiana lub naprawa mają być niezwłoczne, czyli tyle ile potrzeba w normalnym toku czynności, np. odebrać rzecz od konsumenta, wysłać do serwisu, naprawić, odebrać z serwisu, dostarczyć konsumentowi, bez zwłoki na którymkolwiek z etapów. Należy cały czas pamiętać, że obecnie przepisy są tak skonstruowane, że interes klienta-konsumenta góruje nad interesem sprzedawcy.

Warto pamiętać, że jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady konsument może skutecznie złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny lub odstąpieniu od umowy i sprzedawca nie będzie w stanie skutecznie się temu oprzeć.

Ponadto nowe przepisy są dodatkowo korzystniejsze dla konsumentów, gdyż jeżeli kupujący jest konsumentem to może on domagać się, aby sprzedawca w miejsce zaproponowanej naprawy dokonał wymiany rzeczy wadliwej na wolną od wad albo w miejsce wymiany dokonał naprawy rzeczy.

Jednak i tu jest ograniczenie, które zabezpiecza sprzedawcę, że konsument nie może realizować tych żądań czyli nie będzie mógł domagać się w miejsce zaproponowanej naprawy wymiany rzeczy oraz w miejsce wymiany naprawy, jeśli doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę.

Przyjmuje się w praktyce, że koszt naprawy lub wymiany będzie można uznać za nadmierny, jeżeli jest on wyższy od wartości rzeczy lub jej równy.

Znaczenie ma również rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a więc charakter wady, jaka to wada, czym się przejawia?  W związku z tym obrona sprzedawcy może iść w kierunku wykazania, że rodzaj i znaczenie wady są niewspółmiernie małe do kosztów żądanego przez kupującego sposobu usunięcia niezgodności (wymiany rzeczy lub usunięcia wady).

W jakim terminie sprzedawca powinien się ustosunkować do żądania i co jeśli tego nie zrobi?

Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.

Stworzyliśmy www.prawna.eu, aby pomagać naszym odbiorcom. Mimo, że jako adwokaci prezentujemy praktyczne rozwiązania, to nie są one jednakowo skuteczne dla wszystkich. Nie powinno się z nich bezwarunkowo korzystać. Wskazówki, które udostępniamy powinny być szczegółowo analizowane, porównywane z własnym przypadkiem, ewentualnie konfrontowane z innymi i dopiero, gdy będą one przedstawiały się jako odpowiednie w danym przypadku, wprowadzane w życie.

Pamiętaj, że przeszukiwanie Internetu nie zastąpi bezpośredniej rozmowy z adwokatem i uzyskania wsparcia prawnego odnoszącego się bezpośrednio do Twojej sytuacji, tak samo jak szperanie w Internecie nie zastąpi wizyty u lekarza. Jeżeli masz problem prawny – idź do adwokata.


Adwokat Adam Bernau

tel: 500-506-506

e-mail: adam@prawna.eu

Adwokat Tomasz Mikołajczuk

tel: 505-501-543

e-mail: tomasz@prawna.eu


 

Adres siedziby Kancelarii Adwokackiej w Lublinie

ul. Radziszewskiego 8, lok. 214

(budynek kina Bajka, obok KULu i UMCS)

20-039 Lublin

kancelaria@prawna.eu