Sprzedaż – jakie prawa ma konsument, czy składa się reklamację?

Co i od kiedy się zmieniło w sprzedaży konsumenckiej?

25 grudnia 2014 r.  weszła w życie Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, która dokonała istotnych zmian w tzw. sprzedaży konsumenckiej. Poza pojawieniem się nowego akt prawnego – samej ustawy o prawach konsumenta, oraz uchylenia wcześniejszych ustaw – ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, nowa ustawa wprowadziła szereg przepisów na nowo do Kodeksu Cywilnego, jak to miało miejsce przed 2002 rokiem.

W ten sposób ustawodawca ponownie wymieszał w jednym miejscu przepisy dotyczące sprzedaży, które mają zastosowanie:

– w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami,

w relacjach pomiędzy przedsiębiorcą a osobą fizyczną, która nie dokonuje zakupu związanego z działalnością gospodarczą (sprzedaż konsumencka),

– oraz w tym samym miejscu umieszczone są przepisy dotyczące sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi, gdy po jednej i drugiej stronie umowy jest przysłowiowy Kowalski.

Które przepisy o sprzedaży należy stosować i w jakim zakresie – z tym mają problemy sami prawnicy, zwłaszcza, że uchylona, a poprzednio obowiązująca ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej ma nadal zastosowanie w odniesieniu do zakupów dokonanych do 24 grudnia 2014 r. To wymieszanie przepisów ma istotne znaczenie dla praktyki stosowania prawa.

Kiedy odpowiada sprzedawca?

Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia).

Nie ma już obecnie odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu „niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową” – które to pojęcie przez ponad dziesięć lat funkcjonowania weszło już do słownika kupujących i sprzedawców. Obecnie ponownie można o nim zapomnieć, a pamiętać o obowiązującej obecnie – na nowo – odpowiedzialności z tytułu rękojmi.

Obecnie żądamy swoich praw z tytułu rękojmi a nie niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową

Rękojmia jest niezależna od tego, czy dotyczy sprzedaży konsumenckiej (czyli pomiędzy przedsiębiorcą np. sklepem a przysłowiowym Kowalskim), czy sprzedaży pomiędzy przedsiębiorcami, czy sprzedaży pomiędzy Kowalskimi, gdzie jeden drugiemu sprzedaje np. samochód.

Na czym polega wada fizyczna?

Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:

1) nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;

2) nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;

3) nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;

4) została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

Rzecz sprzedana ma wadę fizyczną także w razie nieprawidłowego jej zamontowania i uruchomienia, jeżeli czynności te zostały wykonane przez sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność, albo przez kupującego, który postąpił według instrukcji otrzymanej od sprzedawcy.

Istotne ułatwienie dla konsumenta i wydłużenie terminu?

Jeżeli kupującym jest konsument, a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.

Sprzedawca jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili.

Jakie uprawnienia ma konsument, czyli jak składać „reklamację” korzystając z rękojmi?

Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.

Sprzedawca ma obowiązek wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę w rozsądnym czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego. Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli doprowadzenie do zgodności z umową rzeczy wadliwej w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo w porównaniu z drugim możliwym sposobem doprowadzenia do zgodności z umową wymagałoby nadmiernych kosztów.

Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

Jeżeli kupującym jest konsument, może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wymiany rzeczy na wolną od wad (nowej) albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do zgodności z umową w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.

Obniżona cena powinna pozostawać w takiej proporcji do ceny wynikającej z umowy, w jakiej wartość rzeczy z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.

Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.