W art. 178 a Kodeksu karnego przewidziano odpowiedzialność za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.

Przestępstwo może zostać popełnione jedynie umyślnie, przez działanie (w zamiarze bezpośrednim – chce popełnić lub w zamiarze ewentualnym – przewidując możliwość popełnienia, na to się godzi). Ma charakter formalny, co oznacza, że do jego zaistnienia wystarczy prowadzenie pojazdu w strefie ruchu, nie jest konieczne nastąpienie skutku, np. spowodowanie kolizji.

Jak należy rozumieć sformułowania „pojazd mechaniczny” i „prowadzenie pojazdu”?

Pojazd mechaniczny to każdy pojazd napędzany umieszczonym w nim silnikiem, jak również maszyna samobieżna i motorower oraz pojazdy szynowe. To pojazd z silnikiem zamontowanym na stałe, przystosowany lub przeznaczony do ruchu na lądzie, w wodzie lub w powietrzu.

Za pojazdy mechaniczne uznaje się w szczególności: samochody, pojazdy rolnicze, motocykle, helikoptery, samoloty, napędzane silnikiem wózki inwalidzkie, statki wodne, tramwaje, trolejbusy, lokomotywy.

Pojazdem mechanicznym nie jest rower, zaprzęg konny, żaglowiec ani szybowiec!!!

Kto może odpowiadać za przestępstwo prowadzenie pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego?

Prowadzący pojazd to każdy, kto bezpośrednio włada mocą silnika pojazdu i nadaje pojazdowi ruch i kierunek, nawet jeśli silnik pojazdu jest wyłączony lub unieruchomiony. Za prowadzącego uznaje się zatem nie tylko kierowcę pojazdu samochodowego, ale także prowadzącego pojazd holowany, pomocnika maszynisty, kontrolera lotów, instruktora nauki jazdy.

Osoba jadąca wierzchem na koniu nie prowadzi pojazdu mechanicznego, nie można jej zatem przypisać odpowiedzialności z art. 178 a Kodeksu karnego.

Za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu nie uważa się pchania go siłą własnych mięśni lub prowadzenia go obok siebie.

Odpowiedzialność z tytułu przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu jest ponoszona wówczas, gdy sprawca ma świadomość, że znajduje się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, a także gdy przewiduje, że w wyniku upływu czasu alkohol nie uległ jeszcze wydaleniu z organizmu, i na to się godzi.

Jeżeli osoba nie ujawnia w swoich wyjaśnieniach czy miała świadomość, że jest w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, ustala się to wówczas na podstawie objawów zewnętrznych, takich jak stan rozwoju umysłowego, ilość spożytego alkoholu lub środka odurzającego, doświadczenie w spożywaniu tego rodzaju środków.

Jak wypowiadają się sądy, o zamiarze sprawcy poruszania się pojazdem pod wpływem alkoholu świadczy całokształt okoliczności podmiotowych i przedmiotowych związanych z popełnieniem określonego czynu, przy czym o zamiarze tym decyduje nastawienie psychiczne sprawcy w chwili przystępowania do działania przestępczego lub powstałe w czasie jego dokonywania. Wnioski o nastawieniu psychicznym sprawcy muszą być nie tylko prawidłowymi pod względem logicznym, lecz jedynymi, wyłączającymi w sposób bezwzględny odmienne również logiczne wnioski.

Warunki odpowiedzialności za przestępstwo prowadzenia pojazdu mechanicznego pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego?

Dla przyjęcia odpowiedzialności za przestępstwo prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego z art. 178 a Kodeksu karnego jest konieczne wprawienie pojazdu w ruch. Osoba, która nie wprawiła pojazdu w ruch, a jedynie zajęła miejsce w pojeździe z zamiarem wprawienia go w ruch może odpowiadać za usiłowanie popełnienia przestępstwa.

Jak wspomniano, przestępstwo prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu może zostać popełnione w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Za ruch lądowy uważa się ruch po drogach publicznych, w strefie zamieszkania i w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do ruchu pojazdów (np. na terenie zakładu przemysłowego lub lotniska). Ogólnodostępnymi miejscami przeznaczonymi do ruchu pojazdów nie są drogi leśne, pola, grunty orne, łąki, przydomowe podwórka.

Jak należy rozumieć stan nietrzeźwości lub stan pod wpływem środka odurzającego, aby zaistniało przestępstwo prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego?

Stan nietrzeźwości ma miejsce, gdy:

  • zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub
  • zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

„Pojęcie środka odurzającego w rozumieniu art. 178a Kodeksu karnego obejmuje nie tylko środki odurzające wskazane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485), lecz również inne substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, działające na ośrodkowy układ nerwowy, których użycie powoduje obniżenie sprawności w zakresie kierowania pojazdem” (por. uchwała SN z dnia 27 lutego 2007 r., I KZP 36/06).

„Stanem pod wpływem środka odurzającego jest taki stan, który wywołuje – w zakresie oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza zakłócenia czynności psychomotorycznych – takie same skutki jak spożycie alkoholu powodujące stan nietrzeźwości” (por. wyrok SN z dnia 7 lutego 2007 r., V KK 128/06).

„Sąd rozpoznający konkretny przypadek o czyn polegający na prowadzeniu pojazdu w stanie znajdowania się pod wpływem lub po użyciu substancji odurzającej innej niż alkohol, musi nie tylko stwierdzić istnienie takiego środka w organizmie osoby kierującej pojazdem, ale również określić, czy wpłynął on na jej zachowanie w sposób analogiczny, jak w przypadku znajdowania się w stanie nietrzeźwości. Dopiero po takim ustaleniu możliwe będzie przypisanie sprawcy dodatkowego znamienia kwalifikującego, w postaci znajdowania się „pod wpływem” środka odurzającego w rozumieniu art. 178a § 1 k.k.

Sąd rozpoznający sprawę o przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione pod wpływem środka odurzającego, każdorazowo musi ustalić, czy środek ten miał realny wpływ na sprawność psychomotoryczną kierującego pojazdem w stopniu podobnym, jak w sytuacji znajdowania się pod wpływem alkoholu” (por. wyrok SN z dnia 4 października 2013 r., IV KK 136/13).

Niemożność precyzyjnego ustalenia stopnia nietrzeźwości oskarżonego wobec braku pomiaru zawartości alkoholu we krwi lub w wydychanym powietrzu, pozwala sądowi orzekającemu, na podstawie innych dowodów (zeznań świadków, wyjaśnień oskarżonego) dokonać ustalenia, że oskarżony znajdując się w stanie nietrzeźwości prowadził pojazd mechaniczny, zwłaszcza wówczas, gdy te dowody osobowe jednoznacznie wskazują na to, iż stopień stężenia alkoholu, chociażby z uwagi na ilość jego spożycia, musiał – i to znacznie – przekroczyć normy określone przez Kodeks Karny.

W kolejnym wpisie poddamy analizie ustawowe zagrożenie karą za popełnienie przestępstwa z art. 178 a Kodeksu karnego i wyjaśnimy zasady odpowiedzialności za wykroczenia związane z prowadzeniem pojazdu po użyciu alkoholu.

 


Stworzyliśmy www.prawna.eu, aby pomagać naszym odbiorcom. Mimo, że jako adwokaci prezentujemy praktyczne rozwiązania, to nie są one jednakowo skuteczne dla wszystkich. Nie powinno się z nich bezwarunkowo korzystać. Wskazówki, które udostępniamy powinny być szczegółowo analizowane, porównywane z własnym przypadkiem, ewentualnie konfrontowane z innymi i dopiero, gdy będą one przedstawiały się jako odpowiednie w danym przypadku, wprowadzane w życie.

Pamiętaj, że przeszukiwanie Internetu nie zastąpi bezpośredniej rozmowy z adwokatem i uzyskania wsparcia prawnego odnoszącego się bezpośrednio do Twojej sytuacji, tak samo jak szperanie w Internecie nie zastąpi wizyty u lekarza. Jeżeli masz problem prawny – idź do adwokata.


Adwokat Adam Bernau

tel: 500-506-506

e-mail: adam@prawna.eu

Adwokat Tomasz Mikołajczuk

tel: 505-501-543

e-mail: tomasz@prawna.eu


 

Adres siedziby Kancelarii Adwokackiej w Lublinie

ul. Radziszewskiego 8, lok. 214 (budynek kina Bajka, obok KULu i UMCS)

20-039 Lublin