Odstąpienie od wymierzenia kary w sprawie o wykroczenie

Zgodnie z art. 39 Kodeksu wykroczeń w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie można – biorąc pod uwagę charakter i okoliczności czynu lub właściwości i warunki osobiste sprawcy – zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary albo odstąpić od wymierzenia kary lub środka karnego. Nadzwyczajne złagodzenie polega na wymierzeniu kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszego rodzaju. W razie odstąpienia od wymierzenia kary można zastosować do sprawcy środek oddziaływania społecznego, mający na celu przywrócenie naruszonego porządku prawnego lub naprawienie wyrządzonej krzywdy, polegający zwłaszcza na przeproszeniu pokrzywdzonego, uroczystym zapewnieniu niepopełniania więcej takiego czynu albo zobowiązania sprawcy do przywrócenia stanu poprzedniego.

Zgodnie z art. 1 Kodeksu wykroczeń odpowiedzialności za wykroczenie podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagany. Nie popełnia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

W sprawie braku zachowania należytej staranności, co spowodowało uderzenie w znajdujący się po jego lewej stronie pojazd i dopuszczenie się przez obwinionego wykroczenia z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń sąd odwoławczy stwierdził, że konieczna była korekta wyroku w zakresie orzeczonej wobec obwinionego kary. Wprawdzie zachowanie obwinionego nie może być usprawiedliwione, to jednak na uwadze należy mieć istotne okoliczności łagodzące wskazujące na zaistnienie przesłanek z art. 39 Kodeksu wykroczeń (odstąpienie od wymierzenia kary). Przede wszystkim zwrócić uwagę należy na zachowanie  drugiego uczestnika, które wprawdzie nie było przyczyną zderzenia kolizji, to jednakże było nieprawidłowe jeśli chodzi o wjazd na przełączkę oraz wytworzenie określonej sytuacji drogowej. W tej sytuacji w ocenie Sądu Okręgowego możliwe było odstąpienie od orzeczenia wobec obwinionego kary. Tak ukształtowane orzeczenie powinno odpowiadać stopniowi społecznej szkodliwości czynu obwinionego oraz stopniowi jego zawinienia, a także spełnić cele w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej. 

Mając na uwadze dość niski stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez obwinioną wykroczenia oraz dodatkowo jej warunki osobiste, czy też to, że nie została wcześniej ukarana za popełnienie wykroczenia, sąd odwoławczy uznał, iż wystarczające będzie poprzestanie na stwierdzeniu sprawstwa obwinionej z jednoczesnym odstąpieniem na podstawie art. 39 § 1 KW, od wymierzenia jej kary.

Przepis art. 39 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń przewiduje zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia wyłącznie do kary. Zatem, odnosi się on do katalogu kar zamieszczonych w art. 18 KW, a nie do środków karnych wymienionych w art. 28 § 1 KW, stanowiących wyodrębnioną od kar instytucję prawną, orzekanych fakultatywnie lub obligatoryjnie, gdy Kodeks wykroczeń tak stanowi.

Zgodnie z treścią art. 39 § 2 Kodeksu wykroczeń nadzwyczajne złagodzenie kary, przewidzianej za wykroczenie, polega na wymierzeniu jej poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, albo kary łagodniejszego rodzaju. Kara ograniczenia wolności jest karą surowszą od kary grzywny, a karą łagodniejszą jest kara nagany art. 18 Kodeksu wykroczeń.

W kodeksie wykroczeń nie ma podstawy prawnej do orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres krótszy od 6 miesięcy (art. 29 § 1 KW). Powołane natomiast w wyroku przepisy art. 39 § 1 i 2 KW, jak wynika jednoznacznie z ich brzmienia, przewidują zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary. Odnoszą się zatem do kar określonych w art. 18 KW, a nie do środków karnych, wymienionych w art. 28 § 1 KW, stanowiących wyodrębnioną od kar instytucję prawną w kodeksie wykroczeń.