Czym jest i kiedy jest możliwa mediacja w sprawie o rozwód lub o separację?

Z końcem 2005 roku w postępowaniu w sprawach o rozwód lub o separację obowiązkowe posiedzenie pojednawcze zastąpione zostało dobrowolną mediacją.

Kiedyś celem posiedzenia pojednawczego było pogodzenie skłóconych małżonków, z uwagi na dobro ich małoletnich dzieci i z uwagi na społeczne znaczenie trwałości małżeństwa.

Obecnie mediacja, jako postępowanie dobrowolne i poufne, prowadzone jest przez neutralną i bezstronną osobę trzecią. Mediacja może być prowadzona w toku sprawy, a także przed wszczęciem postępowania sądowego w danej sprawie.

Mediacja może nastąpić na wniosek strony zawarty w pozwie, na podstawie umowy stron, na podstawie postanowienia sądu. Umowa może być zawarta przez wyrażenie przez stronę zgody na mediację, gdy druga strona wniesie o jej przeprowadzenie. Sąd może skierować strony na mediację tylko raz w toku postępowania.

Warunkiem zastosowania mediacji w sprawach o rozwód i o separację jest istnienie obiektywnych przesłanek uzasadniających przypuszczenie, że są realne widoki na utrzymanie wspólnoty małżeńskiej. Przesłanki te mogą wynikać z czynów i oświadczeń obojga małżonków. Niejednokrotnie bowiem złożenie pozwu o rozwód lub o separację jest przejawem bezradności ze strony współmałżonka i próbę zmotywowania go do zmiany zachowania.

Małżonkowie korzystający z mediacji mogą doprowadzić do pojednania między sobą lub rozwiązania innych spraw rodzinnych, tj. zaspokojenia potrzeb rodziny, alimentów, sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej, kontaktów z dziećmi, spraw majątkowych między małżonkami.

Małżonkowie mogą wybrać osobę mediatora. Dopiero, gdy małżonkowie nie uzgodnią osoby mediatora, sąd kieruje strony do stałego mediatora, posiadającego wiedzę teoretyczną, w szczególności posiadającego wykształcenie z zakresu psychologii, pedagogiki, socjologii lub prawa oraz umiejętności praktyczne w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach rodzinnych.

Postępowanie mediacyjne jest poufne. Mediator jest zobowiązany zachować w tajemnicy fakty, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z tego obowiązku.

Ugoda po jej zatwierdzeniu przez sąd ma moc ugody sądowej.