Kancelaria Adwokacka z siedzibą w Lublinie, tel. 500-506-506 (Adam Bernau, adwokat), 505-501-543 (Tomasz Mikołajczuk, adwokat) kancelaria@prawna.eu

Poniżej omówiona zostanie możliwość zmniejszenia zachowku ze względu na zasady współżycia społecznego na przykładzie sytuacji, która wydarzyła się w jednej ze spraw sądowych.

Zachowek to część majątku spadkodawcy należna jego zstępnym, małżonkowi i rodzicom, którzy byliby powołani do dziedziczenia z ustawy. Prawo do zachowku jest realizowane w skierowanym przeciwko spadkobiercy roszczeniu o zapłatę określonej sumy pieniężnej.

To, ile wyniesie zachowek zależy w szczególności od wysokości udziału, który przypadłby uprawnionemu do zachowku w wypadku dziedziczenia ustawowego.

Zachowek, jego wysokość może w pewnych okolicznościach zostać zmniejszona z uwagi na zasady współżycia społecznego, np. wtedy, gdy głównym składnikiem spadku jest mieszkanie, które służy do zaspokajania niezbędnych potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego do zapłaty zachowku, a zobowiązany nie ma innych możliwości zaspokojenia tych potrzeb, zaś pozostałe składniki schedy spadkowej nie wystarczają na pokrycie zachowku.

Rozumowanie sądu, który orzekł o zmniejszeniu zachowku, najlepiej jest zanalizować na podstawie stanu faktycznego sprawy o zachowek.

Z pozwem o zapłatę należnej tytułem zachowku po zmarłej matce kwoty wystąpiła ciotka pozwanego (spadkodawczyni-zmarła była jego babką).

Pozwany mieszkał z babką w jej mieszkaniu, był z nią związany emocjonalnie i opiekował się nią, czuł wobec niej wdzięczność za jej starania o jego dobre wychowanie. Mieszkanie babki zajmował za zgodą babki i jej córek – swojej matki i jej siostry, przyszłej powódki.

W trakcie zamieszkiwania z babką pozwany odnowił mieszkanie, opłacił zaległy czynsz i korzystając z upoważnienia babki doprowadził do przekształcenia lokatorskiego prawa spółdzielczego do zajmowanego lokalu w spółdzielcze prawo własnościowe. Za uzyskane z kredytu pieniądze przeprowadził remont mieszkania.

Następnie babka podarowała mu mieszkanie. W umowie zastrzeżono uprawnienie babki do dożywotniego i nieodpłatnego korzystania ze wszystkich pomieszczeń mieszkania.

Po śmierci babki sąd stwierdził, wydając postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, że spadek po niej odziedziczyły w częściach równych (po połowie) jej córki – ciotka i matka pozwanego.

Ciotka pozwanego wystąpiła z pozwem o zachowek i zapłatę z jego tytułu kwoty 50 tys. zł, tj. w wysokości połowy jej udziału spadkowego (1/4 wartości mieszkania). Argumentowała, że otrzymane przez pozwanego mieszkanie wchodzi w skład majątku spadkowego (wyczerpuje całą wartość spadku), a zatem jego wartość powinna zostać uwzględniona przy obliczaniu zachowku.

Sąd uwzględnił żądanie powódki o zachowek jedynie w części. Zgodził się z twierdzeniem pozwanego, że żądanie zapłaty zachowku w kwocie 50 tys. zł jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd zauważył, że pozwany może zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe tylko w otrzymanym od babki mieszkaniu. Sąd uwzględnił także przeprowadzenie przez pozwanego remontu mieszkania, uczestniczenie przez niego w kosztach jego utrzymania za życia babki i doprowadzenie do przekształcenia lokatorskiego prawa do lokalu w prawo spółdzielcze, przez co pozwany przyczynił się do powstania masy spadkowej (prawo lokatorskie nie weszłoby w skład spadku).

W ocenie sądu powódka nie przyczyniła się do powstania masy spadkowej (nie uczestniczyła w kosztach przekształcenia prawa lokatorskiego w prawo spółdzielcze) i zaniedbała obowiązek opieki nad matką.

Po uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy sąd zasądził na rzecz powódki zachowek w mniejszej wysokości tj. połowę żądanej przez nią kwoty, czyli 25 tys. zł.


 

Stworzyliśmy www.prawna.eu, aby pomagać naszym odbiorcom. Mimo, że jako adwokaci prezentujemy praktyczne rozwiązania, to nie są one jednakowo skuteczne dla wszystkich. Nie powinno się z nich bezwarunkowo korzystać. Wskazówki, które udostępniamy powinny być szczegółowo analizowane, porównywane z własnym przypadkiem, ewentualnie konfrontowane z innymi i dopiero, gdy będą one przedstawiały się jako odpowiednie w danym przypadku, wprowadzane w życie.

Pamiętaj, że przeszukiwanie Internetu nie zastąpi bezpośredniej rozmowy z adwokatem i uzyskania wsparcia prawnego odnoszącego się bezpośrednio do Twojej sytuacji, tak samo jak szperanie w Internecie nie zastąpi wizyty u lekarza. Jeżeli masz problem prawny – idź do adwokata.


Adwokat Tomasz Mikołajczuk

tel: 505-501-543

e-mail: tomasz@prawna.eu

Adwokat Adam Bernau

tel: 500-506-506

e-mail: adam@prawna.eu


 

Adres siedziby Kancelarii Adwokackiej w Lublinie

ul. Radziszewskiego 8, lok. 214

(budynek kina Bajka, obok KULu i UMCSu)

20-039 Lublin

kancelaria@prawna.eu