Co warto wiedzieć o detektywach? Co jeśli detektyw wyrządzi szkodę?

Detektyw w oparciu o ustawę o usługach detektywistycznych ma prawo uzyskiwać, przetwarzać i przekazywać informacje o osobach, przedmiotach i zdarzeniach. Czynności te może realizować na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą i wykonywać je formach i w zakresach niezastrzeżonych dla organów i instytucji państwowych. Ustawa o usługach detektywistycznych nakazuje detektywowi zachowanie należytej staranności przy wykonywaniu czynności detektywistycznych.

Warto wiedzieć, że detektyw ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone podczas wykonywania czynności detektywistycznych oraz wskutek podania nieprawdziwych informacji, na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą wobec swojego mocodawcy w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego zgodnie z którymi, dłużnik (tu detektyw) powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

Dłużnik (detektyw) obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (należyta staranność). Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Detektyw ma również – zgodnie z ustawa o usługach detektywistycznych – obowiązek przestrzegania prawa podczas wykonywania czynności detektywistycznych, ma zatem obowiązek odmówić wykonania czynności niezgodnej z prawem np. gdyby jego czynności zmierzały w kierunku popełnienia przestępstwa lub umożliwiały popełnienia przestępstwa innej osobie a także samo usiłowanie popełnienia przestępstwa.

Detektyw nie może stosować środków technicznych oraz metod i czynności operacyjno-rozpoznawczych, zastrzeżonych dla upoważnionych organów na mocy odrębnych przepisów np. dla policji czy innych wyspecjalizowanych agencji.

Detektyw wykonując swoje czynności powinien kierować się zasadami etyki, lojalnością wobec zlecającego usługę i szczególną starannością, aby nie naruszyć wolności i praw człowieka i obywatela.

Detektyw ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone podczas wykonywania swoich czynności, oraz wskutek podania nieprawdziwych informacji, na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym.

Detektyw może zostać pociągnięty do odpowiedzialności przykładowo jeśli dostarczył informację, która była błędna, fałszywa lub źle zaadresowana a także przeterminowana.

Jak wspomniano detektyw powinien kierować się zasadami etyki a jedną z podstawowych zasad etycznych jest zasada zabraniająca wprowadzania w błąd swojego rozmówcy, dlatego każda osoba zbierająca informacje, przedstawiając się, musi podać swoją prawdziwą tożsamość oraz nie wolno jej ukrywać swoich zamiarów i celów.

Ustawa o usługach detektywistycznych nakazuje detektywowi zachowanie szczególnej staranności, aby nie naruszyć wolności i praw człowieka i obywatela. Należy tu przede wszystkim wskazać na następujące wolności i prawa:

  • wolność od tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowa,
  • nietykalność osobista i wolność osobista,
  • prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym,
  • nienaruszalność mieszkania, pomieszczenia i pojazdu,
  • prawo do nieujawniania informacji dotyczących własnej osoby.

W związku tym warto wiedzieć, najczęściej naruszeniu przez detektywa podlegają dobra osobiste, szczególnie w sprawach o rozwód.

Zgodnie natomiast z przepisami Kodeksu cywilnego dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda, sumienie, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Roszczenia z kolei jakie przysługują w sytuacji zagrożenia takiego dobra osobistego to przede wszystkim żądanie zaniechania tego działania. Dodatkowo w razie dokonanego przez detektywa naruszenia osoba poszkodowana może także żądać, ażeby detektyw dopełnił czynności potrzebnych do usunięcia skutków swojego działania, w szczególności, ażeby złożył oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Poszkodowany działaniem detektywa – jak wspomniano wyżej – również w takiej sytuacji może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty pewnej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. A jeżeli ponadto wskutek naruszenia dobra osobistego przez detektywa została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.